Austria: Opieka nad osobą starszą - kto płaci?

Kto ponosi koszty opieki nad osobą starszą? Kto w przypadku dochodzenia regresu odpowiada swoim majątkiem? W jakim wypadku do odpowiedzialności pociągane są osoby trzecie?

Określenie „Pflegeregress“ zrobiło dużą karierę w Austrii. Dokładnie chodzi o część opłaty za opiekę nad rodzicami, którą muszą pokryć ich dzieci. Kanclerz Christian Kern uważa, że w wielu przypadkach chodzi o koszty odpowiadające stuprocentowemu podatkowi spadkowemu. Jego propozycja – zastąpienie tego obciążenia finansowego nowym podatkiem spadkowym dla majątku powyżej miliona euro.

Zgodnie z obecnym stanem prawnym do pokrycia kosztów opieki zobowiązana jest osoba z niej korzystająca – nawet jeżeli będzie w posiadaniu majątku dopiero później. Koszty należy uregulować nawet wtedy, gdy osoba została zakwalifikowana jako nieposiadająca środków do życia (np. po odrzuceniu spadku). W przypadku braku jakichkolwiek środków do odpowiedzialności pociągane są dzieci, małżonkowie, najbliżsi krewni, spadkobiercy lub osoby trzecie w wymiarze obowiązującym w danym kraju związkowym.

Dzieci płacą tylko wtedy, gdy opiekę reguluje umowa

Od połowy lipca 2014 roku roszczenia zwrotne nie są wysuwane wobec dzieci osoby, na rzecz której świadczona jest usługa tylko z powodu ich stopnia pokrewieństwa. Wyjątek stanowi jednak sytuacja, w której dziecko zawiązuje umowę, w której zobowiązuje się do zapewnienia opieki rodzicowi. Często dzieje się tak w momencie przekazania domu rodzinnego dziecku jeszcze za życia rodziców. W takiej umowie zawarte są w wielu przypadkach postanowienia dotyczącej opieki nad rodzicami.

Małżonkowie muszą pokryć koszty opieki nad swoim partnerem

W większości krajów związkowych małżonkowie nie są wykluczeni z obowiązku pokrycia kosztów opieki nad swoim partnerem. Prawo zalicza ich do krewnych zobowiązanych do utrzymania swojego małżonka, co wiąże się z przejęciem kosztów opieki. Nie oznacza to jednak, że muszą oni pokryć całe koszty, a tylko ich część, która nie może nadwyrężać ich możliwości finansowych. Prowadzi to jednak do obciążenia domu i działki, co w najgorszym przypadku może doprowadzić do wystawienia ich na licytację.

Wyjątek stanowi prawo Dolnej Austrii (Niederösterreich). W tym kraju związkowym małżonkowie są zwolnieni z obowiązku pokrycia zaległych kosztów opieki nad partnerem.

Często pada pytanie czy rozwód zwalnia małżonka z finansowego obowiązku? Okazuje się, że świadczenie alimentacyjne może pokrywać koszty opieki nad byłym partnerem – zatem, nie, rozwód nie uchroni przed obowiązkiem.

Specjalne regulacje dotyczące obdarowanych

Kiedy osoba korzystająca z opieki zdecyduje się przekazać darowiznę lub dokonać innego przeniesienia majątku, osoby obdarowane mogą zostać zobowiązane do pokrycia kosztów opieki w wymiarze określonym przez prawo danego kraju związkowego. Pod uwagę brane są wszystkie nieodpłatne świadczenia dokonane od trzech do pięciu lat przed korzystaniem z opieki, w czasie jej trwania oraz do trzech lat po jej ustaniu. Terminy mogą różnić się w zależności od regionu. Darowizny otrzymane poza wyznaczonym czasem nie są brane pod uwagę. Osoba obdarowana jest zobowiązana do przekazana całej darowizny na rzecz pokrycia kosztów opieki, o ile tylko zajdzie taka potrzeba. Warto zapoznać się z regulacjami obowiązującymi w danym kraju związkowym i pamiętać, że do odpowiedzialności pociągana jest każda osoba, która otrzymała darowiznę – nie tylko krewni.

Spadkobiercy płacą

Po śmierci osoby, na rzecz której świadczona była pomoc, koszty przechodzą na spadkobierców, o ile jej majątek i dochody nie wystarczyły na uregulowanie należności za życia. Odpowiedzialność spadkobierców jest ograniczona do wysokości spadku. Osiągnięty przez nich majątek, łącznie z nieruchomościami, nie jest brany pod uwagę. O ile to konieczne, aktywa osoby korzystającej z opieki muszą zostać sprzedane. Wymiar kosztów, którymi zostają obciążeni spadkobiercy - rodzice, dzieci, małżonkowie lub partnerzy osoby np. przebywającej w hospicjum - nie może zagrażać im egzystencji.

Ogólne założenia wyżej wymienionych regulacji obowiązują we wszystkich krajach związkowych Austrii. Dokładne terminy i postanowienia wyjątkowe można znaleźć m.in. w przepisach dotyczących pomocy socjalnej danego regionu.