Trzy stawki podatku od cukru
Zgodnie z dokumentem „Eckpunkte einer Zuckergetränkesteuer” wysokość planowanej opłaty ma zależeć od zawartości cukru w napoju. Przewidziano trzy poziomy:
- od 4,5 do mniej niż 7 gramów cukru na 100 ml – 26 centów za litr,
- od 7 do mniej niż 10 gramów – 32 centy za litr,
- 10 gramów lub więcej – 38 centów za litr.
Dodatkowo stawka 26 centów za litr miałaby dotyczyć napojów zawierających substancje słodzące, nawet jeśli nie zawierają cukru.
To oznacza, że określenie „podatek od cukru” może być mylące. Planowana danina ma obejmować znacznie szerszą grupę produktów.
Podatek może objąć napoje roślinne i mleczne
Projekt zakłada opodatkowanie nie tylko lemoniad. Na liście znalazły się m.in. napoje owsiane, migdałowe, ryżowe, orzechowe, kokosowe, grochowe i z nasion.
Podatek może również objąć napoje mleczne z dodatkiem kawy lub herbaty. Wśród potencjalnie objętych daniną produktów wymieniono także bezalkoholowe mieszanki piwne.
Zgodnie z planem opodatkowane mogłyby zostać również syropy, koncentraty, granulaty oraz proszki instant służące do przygotowywania napojów.
Jednocześnie z informacji dotyczących projektu wynika, że czyste mleko oraz soki zawierające 100 proc. owoców miałyby zostać wyłączone z podatku.
Eistee może kosztować nawet 62 centy więcej
Skala możliwych podwyżek zależałaby od tego, czy producenci i sprzedawcy przerzucą pełny koszt podatku na konsumentów. Do samej daniny dochodzi bowiem jeszcze podatek VAT naliczany od wyższej ceny.
Przykładowo dwulitrowa butelka mrożonej herbaty zawierającej 6,7 grama cukru na 100 ml znalazłaby się w pierwszym przedziale. Podatek wyniósłby 52 centy za całą butelkę. Po doliczeniu VAT dodatkowe obciążenie sięgnęłoby około 62 centów.
Jeżeli produkt kosztowałby obecnie 2,10 euro, jego cena mogłaby wzrosnąć do około 2,72 euro. Oznaczałoby to podwyżkę o około 30 proc.
Fanta i Sprite również mogą zdrożeć
Większą opłatą zostałyby objęte napoje zawierające od 7 do mniej niż 10 gramów cukru na 100 ml.
Przykładowo litr Fanta Orange zawiera według danych wykorzystanych w wyliczeniach 9,1 grama cukru na 100 ml. Oznaczałoby to 32 centy podatku za litr. Po uwzględnieniu VAT dodatkowe obciążenie wyniosłoby około 38 centów.
Przy cenie 1,33 euro litr takiego napoju mógłby kosztować około 1,71 euro. Podobne wyliczenia dotyczą m.in. Sprite oraz niektórych napojów owocowych i kawowych.
Coca-Cola może podrożeć o ponad 36 procent
Najwyższa stawka dotyczyłaby napojów zawierających co najmniej 10 gramów cukru na 100 ml.
Według danych wykorzystanych w analizie litr Coca-Coli zawiera 10,6 grama cukru na 100 ml. Produkt trafiłby więc do najwyższej kategorii. Podatek wyniósłby 38 centów za litr.
Po doliczeniu VAT dodatkowe obciążenie sięgnęłoby około 45 centów. Przy założeniu obecnej ceny na poziomie 1,23 euro litr Coca-Coli kosztowałby około 1,68 euro. Oznaczałoby to wzrost o ponad 36 proc.
W najwyższej kategorii znalazłyby się również m.in. Coca-Cola Vanilla, Müllermilch Schoko oraz Starbucks Frappuccino.
Nawet Cola Zero może zostać objęta podatkiem
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów projektu jest objęcie daniną napojów bez cukru, ale zawierających substancje słodzące.
Przykładowo Coca-Cola Light nie zawiera cukru, jednak zgodnie z przedstawioną koncepcją również podlegałaby opłacie w wysokości 26 centów za litr. Po uwzględnieniu VAT dodatkowe obciążenie wyniosłoby około 31 centów.
Przy obecnej cenie 1,12 euro litr napoju mógłby kosztować około 1,43 euro. Oznaczałoby to wzrost o prawie 28 proc.
Podobne zasady mogłyby objąć Coca-Cola Zero, Sprite Zero, Fanta Orange Zero oraz Müllermilch Zero.
Dlaczego podatek miałby obejmować napoje bez cukru?
Autorzy dokumentu chcą w ten sposób ograniczyć możliwość obchodzenia podatku. Gdyby opodatkowano wyłącznie cukier, producenci mogliby zmieniać receptury i zastępować cukier słodzikami.
Ministerstwo Finansów zakłada więc szeroką definicję produktów objętych daniną. Chodzi również o ograniczenie liczby wyjątków oraz zapewnienie jednolitego opodatkowania.
Podobny argument dotyczy syropów, koncentratów i proszków. W dokumencie wskazano doświadczenia innych państw, w których konsumenci i producenci reagowali na podatek poprzez zmianę produktów i sposobu ich sprzedaży.
W rządzie trwa spór o podatek
Plany spotkały się jednak z krytyką części niemieckiej koalicji rządzącej.
Wiceprzewodniczący frakcji CDU Albert Stegemann uznał propozycje za zbyt daleko idące. Jego zdaniem objęcie podatkiem tak szerokiej grupy napojów służy przede wszystkim konsolidacji budżetu, a nie celom zdrowotnym.
Krytycznie do projektu podchodzi również minister rolnictwa Alois Rainer z CSU. Według doniesień zapowiedział nawet sprzeciw wobec takiej konstrukcji podatku.
Spór dotyczy także potencjalnych wpływów. Według przybliżonych wyliczeń przywoływanych przez niemieckie ministerstwa sama opłata od napojów bezalkoholowych mogłaby przynieść około 2 mld euro rocznie. To znacznie więcej niż kwoty wcześniej zakładane na stabilizację ustawowego systemu ubezpieczeń zdrowotnych.
Podatek ma skłonić producentów do ograniczenia cukru
Rząd chce osiągnąć za pomocą podatku nie tylko dodatkowe wpływy do budżetu. Drugim celem ma być zmiana receptur napojów.
Mechanizm jest prosty: im mniej cukru zawiera produkt, tym niższa byłaby stawka. Producent może więc obniżyć zawartość cukru, aby przejść do niższego przedziału podatkowego.
Badanie Niemieckiego Instytutu Badań Gospodarczych (DIW) dotyczące Danii pokazało natomiast, że reakcja konsumentów na podwyżki cen może być różna. Po podniesieniu cen napojów o 11 proc. osoby o większej samokontroli ograniczyły ich spożycie o 19 proc., podczas gdy wśród osób o mniejszej samokontroli spadek wyniósł tylko 4 proc.
Podatek od cukru może wejść w życie już w 2027 roku
Według obecnych planów nowa danina mogłaby zostać wprowadzona już w 2027 roku. Wcześniej jako możliwy termin wskazywano 2028 rok.
Projekt ma mieć jednocześnie dwa cele. Z jednej strony chodzi o ograniczenie spożycia cukru i skłonienie producentów do zmiany receptur. Z drugiej o zwiększenie wpływów do budżetu federalnego. Według ujawnionego dokumentu dochody nie miałyby być przeznaczone wyłącznie na ochronę zdrowia.
Ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła
Na razie nie można mówić o obowiązującym podatku. Przedstawione stawki i lista produktów pochodzą z dokumentu określającego założenia planowanej daniny. W toku dalszych prac legislacyjnych mogą się jeszcze zmienić.
Dla konsumentów oznacza to jednak możliwość wyraźnych podwyżek cen napojów. W przypadku niektórych produktów wzrost może sięgnąć kilkudziesięciu procent. Co istotne, obecny projekt zakłada, że nawet napis „Zero” lub „Light” nie będzie automatycznie oznaczał zwolnienia z podatku.
Źródło: focus
Foto: Magnific
