Hitzefrei w Austrii – czy pracownik ma prawo do wolnego z powodu upału?

Jeśli pracujesz lub planujesz pracę w Austrii, warto znać obowiązujące prawo. Dzięki temu dowiesz się, kiedy Hitzefrei w Austrii rzeczywiście obowiązuje, jakie obowiązki ma pracodawca i jakie środki ochrony powinny zostać wdrożone podczas fali upałów. Pozwoli Ci to uniknąć nieporozumień oraz lepiej zadbać o własne bezpieczeństwo. 

Praca w upały w Austrii: Dwa różne światy

Choć wysokie temperatury mogą utrudniać wykonywanie obowiązków w każdej branży, austriackie prawo wyraźnie rozróżnia pracę wykonywaną na zewnątrz od pracy w zamkniętych pomieszczeniach. To właśnie od charakteru zatrudnienia zależy, czy możliwe jest zastosowanie Hitzefrei oraz jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy.

Największe różnice dotyczą branży budowlanej. Tam przepisy przewidują możliwość wstrzymania prac po przekroczeniu określonego progu temperatury oraz wypłatę rekompensaty finansowej. W przypadku pracowników biurowych celem przepisów nie jest natomiast zwolnienie z obowiązków, lecz zapewnienie bezpiecznych i możliwie komfortowych warunków pracy poprzez odpowiednie rozwiązania organizacyjne i techniczne.

Hitzefrei na budowie (Zasady BUAK)

Pracownicy budowlani w Austrii podlegają szczególnym regulacjom dotyczącym pracy w upale. Zasady wynikają z przepisów odnoszących się do złych warunków pogodowych w budownictwie i obejmują osoby zatrudnione między innymi przy pracach budowlanych, dekarskich, rusztowaniowych czy ciesielskich. To właśnie tutaj pojęcie Hitzefrei na budowie ma rzeczywiste znaczenie prawne.

Jeżeli temperatura w cieniu, odczytywana przez najbliższą stację pomiarową ZAMG, przekraczać zacznie 32,5°C, praca na zewnątrz może zostać wstrzymana. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Decyzję zawsze podejmuje pracodawca albo wyznaczona przez niego osoba. Pracownik nie może samodzielnie zejść z rusztowania ani opuścić placu budowy, ponieważ mogłoby to zostać potraktowane jako nieusprawiedliwione opuszczenia miejsca pracy.

Podstawą funkcjonowania tego rozwiązania jest system BUAK, czyli Bauarbeiter-Urlaubs- und Abfertigungskasse. Jeżeli prace zostaną przerwane z powodu wysokiej temperatury, pracownik nie pozostaje bez wynagrodzenia. Otrzymuje tzw. Schlechtwetterentsschädigung, potocznie określaną jako Sechziger, która wynosi 60% stawki godzinowej. Koszty świadczenia refundować ma właśnie kasa BUAK, dlatego pracownik nie ponosi finansowych konsekwencji wstrzymania robót.

Przepisy określają również sposób liczenia czasu objętego rekompensatą. Każda godzina, podczas której temperatura przekraczać będzie 32,5°C, uznawana jest za godzinę złej pogody. Jeżeli takie warunki utrzymują się przez trzy kolejne godziny, pozostała część dnia roboczego również traktowana jest jako okres objęty rekompensatą.

Warto podkreślić, że od 2026 roku w Austrii obowiązują także nowe przepisy dotyczące ochrony osób wykonujących pracę na zewnątrz. Już przy odczuwalnej temperaturze wynoszącej około 30 stopni uruchamiane są obowiązki związane z ochroną zdrowia pracowników. Pracodawca powinien przygotować plan działań, zapewnić odpowiednie środki ochrony oraz ograniczać ryzyko wynikające z ekspozycji na wysokie temperatury i promieniowanie UV.

Upał w biurze (Arbeitnehmerschutzgesetz)

Sytuacja osób zatrudnionych w biurze wygląda zupełnie inaczej niż na budowach. W ich przypadku Hitzefrei w Austrii nie istnieje. Nawet podczas wyjątkowo wysokich temperatur pracownik nie może samodzielnie zakończyć dnia pracy ani opuścić firmy tylko dlatego, że w pomieszczeniach jest gorąco. Takie zachowanie mogłoby prowadzić nawet do zwolnienia z pracy.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności. Przepisy dotyczące ochrony pracowników nakładają na niego obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków pracy. Przy lekkiej pracy biurowej temperatura powinna wynosić od 19°C do 25°C. Gdy w okresie letnim osiągnięcie tych wartości staje się niemożliwe, firma ma obowiązek wykorzystać wszystkie dostępne rozwiązania pozwalające chłodzić pomieszczenia.

Przepisy nie nakazują montażu klimatyzacja w każdym biurze. Jeżeli jednak klimatyzacja lub system wentylacji już istnieje, temperatura nie powinna przekraczać 25°C. W pozostałych przypadkach pracodawca powinien zastosować inne techniczne i organizacyjne rozwiązania. Mogą to być zasłony przeciwsłoneczne, wietrzenie budynku w nocy, wentylatory czy zmiany organizacyjne ograniczające nagrzewanie pomieszczenia.

Bardzo ważnym obowiązkiem pozostaje także zapewnienie bezpłatnych napoi bezalkoholowych, przede wszystkim wody pitnej. Dodatkowo firma może złagodzić zasady dotyczące ubioru, wprowadzić dodatkową przerwę, umożliwić wcześniejsze rozpoczynanie pracy albo ograniczyć działanie urządzeń emitujących ciepło. Takie działania mają poprawić warunki wykonywania obowiązków i zmniejszyć ryzyko problemów zdrowotnych podczas fali upałów.

Home Office w Austrii a fala upałów – czy można przerwać pracę?

Coraz więcej osób wykonuje obowiązki z domu i zastanawia się, czy praca w wysokich temperaturach daje prawo do Hitzefrei w Austrii. W praktyce odpowiedź brzmi: nie. Sam fakt, że Home Office znajduje się na poddaszu, a temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza, nie oznacza możliwości przerwania pracy z powodu upałów.

Powód jest prosty. Pracodawca odpowiada za warunki BHP w miejscu pracy, które pozostaje pod jego kontrolą. Nie ma jednak wpływu na temperaturę panującą w prywatnym mieszkaniu pracownika. Oznacza to, że nie odpowiada za to, jak bardzo nagrzewa się dom ani czy można skutecznie chłodzić pomieszczenia podczas upałów.

Jeżeli pracownik nie jest w stanie wykonywać obowiązków w domu z powodu wysokiej temperatury, pracodawca może polecić powrót do biura, jeśli zapewnia ono lepsze warunki. W praktyce wiele firm w Austrii korzysta z bardziej elastycznych rozwiązań. Często wprowadza Gleitzeit, czyli ruchomy czas pracy, który pozwala rozpoczynać obowiązki wcześnie rano i kończyć je przed największym upałem. Dzięki temu łatwiej ograniczyć skutki pracy podczas upałów bez konieczności całkowitego przerywania pracy.

Niektóre przedsiębiorstwa decydują się również na wydłużenie przerwy w najgorętszej części dnia lub przesunięcie najbardziej wymagających zadań na wcześniejsze godziny. Takie rozwiązania nie są jednak ustawowym prawem pracownika. Wynikają z organizacji pracy ustalonej przez firmę i mają poprawić bezpieczeństwo oraz komfort wykonywania obowiązków.

Prawo pracy w upały: Polska a Austria (Porównanie)

Choć Polska i Austria należą do państw Unii Europejskiej, przepisy dotyczące pracy w upale znacząco się różnią. Największa różnica dotyczy branży budowlanej. W Austrii funkcjonuje specjalny system rekompensat finansowych dla pracowników budowlanych objętych przepisami BUAK. W Polsce nie istnieje odpowiednik takiego rozwiązania.

Polskie prawo nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków pracy oraz napojów przy wysokich temperaturach, ale nie przewiduje powszechnego Hitzefrei. Pracodawca może skrócić czas pracy z zachowaniem pełnego wynagrodzenia, jednak decyzja zależy od organizacji firmy, a nie od automatycznie obowiązujących przepisów.

Porównanie pokazuje, że Austria zdecydowanie szerzej reguluje pracę na zewnątrz podczas wysokich temperatur. Jednocześnie także tam nie istnieje powszechne prawo do wolnego z powodu upałów dla wszystkich zatrudnionych. W zdecydowanej większości przypadków najważniejsze pozostają środki ochrony oraz właściwa organizacja pracy.

Hitzefrei u sąsiadów: Jak prawo chroni pracowników w Niemczech i Szwajcarii?

System obowiązujący w Austrii często porównuje się z rozwiązaniami stosowanymi przez sąsiadów. Warto jednak pamiętać, że każde państwo przyjęło inne przepisy dotyczące pracy w upale.

Hitzefrei w Niemczech opiera się przede wszystkim na temperaturze panującej w pomieszczeniach. Po przekroczeniu określonych progów pracodawca powinien wdrożyć odpowiednie środki ograniczające skutki wysokich temperatur. Przy temperaturze około 30°C konieczne stają się działania organizacyjne, natomiast przy 35°C pomieszczenie nie powinno być wykorzystywane do pracy bez dodatkowych zabezpieczeń.

Z kolei Szwajcaria koncentruje się przede wszystkim na ochronie osób wykonujących pracę na zewnątrz. Duży nacisk kładzie się na zacienienie stanowisk, organizację pracy, odpowiednią odzież ochronną oraz dostęp do napojów. Nie funkcjonuje tam jednak automatyczne prawo do płatnego Hitzefrei dla pracowników budowlanych, jakie przewidują przepisy obowiązujące w Austrii.

Najczęściej zadawane pytania o Hitzefrei w Austrii

Od ilu stopni w Austrii obowiązuje Hitzefrei na budowie?

Od 32,5°C w cieniu.

Kto finansuje Hitzefrei w Austrii?

Dla pracowników fizycznych objętych ustawą rekompensatę w wysokości 60% stawki wypłaca kasa BUAK.

Czy pracownik biurowy ma prawo opuścić miejsce pracy z powodu upału?

Nie, samowolne opuszczenie biura może być powodem zwolnienia. Należy domagać się od pracodawcy wentylacji lub napojów.

Co warto zapamiętać o Hitzefrei w Austrii? 

Hitzefrei w Austrii nie oznacza powszechnego prawa do wolnego z powodu upałów. Największą ochroną objęci są pracownicy budowlani wykonujący pracę na zewnątrz, ponieważ po przekroczeniu 32,5 stopni Celsjusza pracodawca może wstrzymać roboty, a zatrudnieni otrzymują rekompensatę z systemu BUAK.

Pracownicy biurowi oraz osoby wykonujące obowiązki w Home Office nie mają podobnych uprawnień. Zamiast automatycznego zwolnienia z pracy przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek ograniczania skutków wysokich temperatur poprzez odpowiednią organizację pracy, zapewnienie napojów, wentylacji, zacienienia czy innych rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów dotyczących ochrony osób pracujących na zewnątrz Austria jeszcze mocniej stawia na profilaktykę oraz ochronę zdrowia podczas coraz częstszych fal upałów.

Źródła: arbeiterkammer, orf, oegb, sozialministerium

Zdjęcia: magnific