Czym jest niemiecka „Piąta pora roku”?
Karnawał w Niemczech to nie tylko ostatki. To pełnoprawna piąta pora roku, która ma swoje zasady, rytm i symbole. Niemcy mówią o niej „die fünfte Jahreszeit”, bo karnawałowy nastrój wraca co roku i przejmuje miasta na długie tygodnie.
Formalnie karnawał rozpoczyna się 11 listopada o 11:11. Ta data nie jest przypadkowa. Liczba 11 uchodzi za „głupią” i buntowniczą, idealną dla błaznów i przebierańców. Od tego momentu mówi się, że karnawał rozpoczyna swój cykl, choć największe wydarzenia odbywają się dopiero w lutym lub marcu, tuż przed okresem wielkiego postu. Wtedy miasta naprawdę zaczynają świętować, ludzie przebierają się w kolorwe kostiumy, a ulice wypełnia huczny, uliczny pochód.
Karneval, Fasching czy Fastnacht – dlaczego Niemcy używają różnych nazw?
Jeśli słyszysz różne nazwy, nie daj się zmylić. Chodzi o to samo święto, ale obchody w zależności od regionu robią ogromną różnicę. Każda nazwa niesie ze sobą lokalną tradycję i inny styl zabawy.
| Nazwa | Regiony Niemiec | Charakter obchodów |
| Karneval | Nadrenia, np. Kolonia, Düsseldorf, Moguncja, Bonn | uliczny, parady, polityczna satyra |
| Fasching | Bawaria, Berlin, wschodnie Niemcy | bale, hale, bardziej „zamknięty” styl |
| Fastnacht / Fasnet | Badenia-Wirtembergia, Hesja, | maski, kukła, dawne rytuały |
Niezależnie od nazwy, wszędzie trwa okres karnawału. Różnica polega na formie. W Kolonii zobaczysz makijaż i przebierania zmieniane co dzień. W regionach Fastnacht dominuje drewniana maska noszona przez lata. To ten sam karnawał, ale zupełnie inne emocje.
Kalendarz karnawałowy w Niemczech – najważniejsze daty
Kalendarz wyznacza rytm piątej pory roku w Niemczech. Każdy dzień ma swoją funkcję i znaczenie, a niektóre wpływają nawet na pracę i to, czy sklep będzie otwarty.
Weiberfastnacht (12.02.2026) – Tłusty Czwartek w wydaniu niemieckim
To czwartek przed Środą Popielcową, czyli odpowiednik polskiego hasła tłusty czwartek, ale w niemieckim stylu. Oficjalnie nazywa się Weiberfastnacht i zaczyna uliczne szaleństwo. Kobiety mogą symbolicznie przejmować władzę, szturmować ratusze i… obcinać krawaty.
Dla wielu pracowników to dziwny dzień. Formalnie to nie wolne, ale praca często kończy się wcześniej. O 11:11 zaczyna się zabawa, a biura pustoszeją. Jeśli masz na sobie krawat, licz się z tym, że może stać się pamiątką dla nieznanej Ci kobiety.
Rosenmontag (16.02.2026) – Różany Poniedziałek
To ostatni poniedziałek karnawału i najważniejszy dzień całego karnawału. Ulicami miast przechodzą ogromne parady karnawałowe. Najbardziej znane odbywają się w Kolonii, Düsseldorfie i Moguncji. To właśnie wtedy odbywają się parady, które transmituje telewizja.
Rosenmontag nie jest świętem państwowym. Prawnie to normalny dzień pracy. W praktyce w regionach Niemiec, gdzie karnawał jest ważny, wielu pracodawców daje wolne. Warto to sprawdzić wcześniej, bo sklepy bywają zamknięte lub działają krócej.
Faschingsdienstag (17.02.2026) – Veilchendienstag
Wtorek przed Popielcem, czyli Faschingsdienstag znany też jako Veilchendienstag, to ostatnia okazja, by się przebrać i wyjść na ulicę. To dzień po różanym poniedziałku i noc przed końcem zabawy. Miasta nadal żyją karnawałem, ale atmosfera jest już bardziej pożegnalna.
To wtedy często pali się symboliczna kukła, a zabawa trwa do późnej nocy. W wielu miejscach mówi się, że to najbardziej emocjonalny dzień zapusty.
Aschermittwoch (18.02.2026) – Środa Popielcowa
W środę z kolei wszystko nagle cichnie. Nadchodzi Środa Popielcowa, czyli Aschermittwoch. Karnawał się kończy, zaczyna się post. Restauracje serwują ryby, a w Kolonii odbywa się symboliczne „rozliczenie grzechów”.
Ten dzień zamyka cały okres karnawału w Niemczech. Po nim nie ma już przebierańców ani pochodów. Piąta pora roku znika aż do kolejnego 11 listopada.
Polska vs Niemcy: Różnice kulturowe w obchodzeniu karnawału
Różnica między Polską a Niemcami jest widoczna od razu. W Polsce króluje jeden dzień. W Niemczech świętowanie trwa tygodniami.
W Polsce Tłusty Czwartek oznacza pączki. W Niemczech je się Berliner albo Krapfen przez cały karnawał. Czasem ktoś trafi na pączek z musztardą. To żartobliwy zwyczaj, który potrafi zaskoczyć. W Niemczech liczy się ilość i zabawa, nie tylko jeden dzień.
Największa różnica dotyczy miejsca. W Polsce dominuje domówka i bal. W Niemczech króluje ulica. Karnawał w Kolonii to morze ludzi, piwo w ręku i polityczne platformy. Satyrę zobaczysz na każdym kroku, szczególnie w Düsseldorfie i Moguncji.
Są też okrzyki. W Polsce ich brak. W Niemczech musisz wiedzieć, kiedy krzyczeć “Helau” (w takich miastach jak Düsseldorf i Moguncja), a kiedy “Alaaf” (Kolonia). Mieszkańcy Kolonii nie wybaczają pomyłek. To jedno z największych faux pas piątej pory roku.
Jak przetrwać karnawał w Niemczech? Porady dla Polaków
Jeśli chcesz dobrze obchodzić karnawałowy czas, musisz się przygotować. Kostium to nie dodatek. To obowiązek. Wyjście na paradę bez przebrania sprawia, że wyglądasz jak ktoś, kto nie rozumie zwyczaju.
Zaplanuj sprawy urzędowe i zakupy. W te najważniejsze dni karnawału wiele urzędów zamyka się wcześniej, a sklep potrafi być nieczynny. Ulice bywają zamknięte, a komunikacja zmieniona.
Jeśli idziesz z dziećmi, przygotuj torby na słodycze. Podczas pochodów z platform lecą słodycze, czyli „Kamelle”. Dzieci to uwielbiają, ale dorośli też szybko się wciągają. Uważaj tylko na głowę.
Najpopularniejsze pytania o karnawał w Niemczech (FAQ)
Czy w Rosenmontag sklepy są otwarte?
Często nie. To zależy od regionu. W Nadrenii wiele sklepów jest zamkniętych lub działa krócej, choć formalnie to nie dzień wolny.
Co się krzyczy na karnawale w Kolonii?
Krzyczy się „Alaaf!”. Użycie „Helau” w Kolonii uchodzi za poważny błąd.
Kiedy jest Tłusty Czwartek w Niemczech?
Niemcy w ostatni czwartek przed Środą Popielcową nie obchodzą Tłustego Czwartku, a Weiberfastnacht.
Czy za krawat obcięty w Weiberfastnacht należy się odszkodowanie?
Zazwyczaj nie. Sądy uznają to za element tradycji i zabawy.
Co warto wiedzieć, zanim zaczniesz świętować
Karnawał w Niemczech to czas, gdy całe Niemcy, a szczególnie Nadrenia, żyją ulicznym świętem. To jedno z najbardziej kolorowych i radosnych wydarzeń w Europie. Karnawał zaczyna się 11 listopada i trwa aż do Środy Popielcowej. W tym czasie miasta zmieniają się nie do poznania.
Niezależnie od tego, czy idziesz na Karneval, Fasching czy Fastnacht, chodzi o to, by wspólnie świętować, przebrać się, wykrzykiwać i śmiać. Jeśli zrozumiesz lokalne zwyczaje, piąta pora roku szybko Cię wciągnie. I bardzo możliwe, że za rok też będziesz czekać na 11.11.
Źródła: wikipedia, goethe-institut, weg,
Zdjęcia: freepik, Wikimedia Commons
