Po upadku Asada mniej decyzji o przyznaniu azylu
Od obalenia reżimu Asada w grudniu 2024 roku sytuacja syryjskich uchodźców w Austrii wyraźnie się zmieniła. Wcześniej większość obywateli Syrii otrzymywała azyl. Obecnie znacznie częściej przyznaje się im jedynie ochronę uzupełniającą. W praktyce zapewnia ona słabszą ochronę niż status uchodźcy i decyzja o przyznaniu azylu.
W pierwszej połowie 2026 roku ochronę uzupełniającą otrzymało w Austrii blisko 3100 syryjskich uchodźców. To zdecydowanie najwięcej wśród wszystkich grup. Liczba ta jest mniej więcej dwukrotnie większa niż liczba Syryjczyków, którzy w tym samym okresie otrzymali azyl. Pozytywną decyzję azylową wydano 1523 osobom.
Ochronę uzupełniającą przyznaje się osobie, która nie jest prześladowana indywidualnie, ale w przypadku powrotu do kraju pochodzenia może być narażona na śmierć lub tortury.
Jak wyjaśnia Lukas Gahleitner-Gertz, prawnik i rzecznik organizacji Asylkoordination Österreich, od końca 2024 roku w przypadku syryjskich uchodźców nie obowiązuje już przesłanka prześladowania politycznego. „Dlatego od upadku reżimu Asada doszło do spadku liczby przypadków przyznawania azylu Syryjczykom” – powiedział ekspert.
Różnice w prawach pobytowych uchodźców
Osoby, którym przyznano ochronę uzupełniającą, otrzymują w Austrii czasowe prawo pobytu. Mają też pełny i natychmiastowy dostęp do rynku pracy. Mogą również ubiegać się o dokument podróży dla cudzoziemca. Przy pierwszym przyznaniu ochrony uzupełniającej prawo pobytu obowiązuje przez rok.
Inaczej wygląda sytuacja osób, którym uznano status uchodźcy i przyznano azyl. Otrzymują one czasowe prawo pobytu na trzy lata.
Jeszcze przed planowanym przejściem na system kwotowy, którego dokładne zasady nie zostały jeszcze ustalone, osoby objęte ochroną uzupełniającą znajdowały się także w gorszej sytuacji pod względem łączenia rodzin.
Bliscy osób z ochroną uzupełniającą mogli przyjechać do Austrii dopiero po trzech latach. W przypadku osób z przyznanym azylem było to w praktyce możliwe niemal natychmiast. Obecnie przepisy dotyczące łączenia rodzin przez uchodźców nadal pozostają niejasne.
Wciąż nie ma nowych zasad łączenia rodzin
12 lipca wygasło wprowadzone przez rząd wstrzymanie łączenia rodzin. Nie ustanowiono jednak jeszcze nowych przepisów. Zdaniem Gahleitner-Gertza oznacza to, że austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych znajduje się w tej kwestii niejako w stanie bezprawia.
Sytuacja zmieni się dopiero wtedy, gdy kraje związkowe wyrażą zgodę na przeniesienie przepisów dotyczących łączenia rodzin do ustawy o osiedlaniu się i pobycie.
Według Gahleitnera-Gertza termin na zajęcie stanowiska przez kraje związkowe upłynął już kilka dni temu. Ich stanowiska można więc oczekiwać w ciągu najbliższych dwóch tygodni. Do tego czasu nie dochodzi również do łączenia rodzin w przypadku syryjskich uchodźców.
Wnioski nadal można składać w ambasadach. W większości przypadków organy nie mają jednak obowiązku ich rozpatrywania. Wyjątki dotyczą między innymi małoletnich dzieci pozostawionych bez opieki, które czekają na przyjazd do rodziców.
Austria różnicuje sytuację w zależności od regionu Syrii
Według Gahleitnera-Gertza austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych nadal uznaje sytuację w Syrii za niestabilną. Jednocześnie różnicuje sytuację w zależności od regionu. Inaczej traktuje osoby pochodzące z obszarów wiejskich, a inaczej osoby z terenów miejskich położonych w pobliżu Damaszku.
„Jeśli ubiegający się o azyl Syryjczyk pochodzi z okolic Damaszku lub ma tam rodzinę, zakłada się, że podstawy utrzymania i infrastruktura nie są tam wcale takie złe. Ponadto obecny rząd przejściowy jest tam bardziej ugruntowany” – wyjaśnił ekspert. 2Dlatego uchodźcy z tych obszarów rzadziej otrzymują ochronę uzupełniającą lub azyl niż osoby pochodzące na przykład z Aleppo.
W przypadku Aleppo ryzyko jest większe. Jak wskazuje Gahleitner-Gertz, osoby z tego regionu mogą być prześladowane przez Państwo Islamskie albo poddawane przymusowej rekrutacji przez siły kurdyjskie.
Syryjczycy nadal składają najwięcej wniosków o azyl
Mimo spadku liczby pozytywnych decyzji dotyczących Syryjczyków to właśnie obywatele Syrii złożyli w Austrii najwięcej wniosków o azyl w pierwszej połowie 2026 roku. Według statystyk Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wpłynęło 1227 takich wniosków. Stanowiły one około jednej czwartej wszystkich wniosków złożonych w tym okresie. Łączny odsetek pozytywnych decyzji w przypadku Syryjczyków wyniósł 32 proc. Dla porównania, azyl otrzymało 76 proc. uchodźców z Iranu oraz 69 proc. uchodźców z Afganistanu.
Większość syryjskich wniosków, dokładnie 1039, nie była jednak klasycznymi pierwszymi wnioskami o azyl. W tej grupie znajdują się między innymi dzieci urodzone już po przyjeździe rodziców, osoby składające kolejny wniosek oraz osoby, które otrzymały zgodę na wjazd w związku z łączeniem rodzin lub posiadały wizę.
Austria oferuje pieniądze za powrót do Syrii
Jak informowano już w czerwcu, austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych od lipca do września oferuje syryjskim uchodźcom zachęty finansowe do dobrowolnego powrotu do kraju.
Osoby, które nadal przechodzą procedurę azylową, korzystają z podstawowego systemu świadczeń lub mają ochronę uzupełniającą, mogą otrzymać 3000 euro za dobrowolny powrót. Syryjczykom posiadającym status uchodźcy przysługuje natomiast 1500 euro.
Od upadku reżimu Asada, czyli od ponad półtora roku, Austrię opuściło około 2000 obywateli Syrii. Część z nich wyjechała dobrowolnie, a część została deportowana. Nie wiadomo jeszcze, ilu Syryjczyków zdecyduje się skorzystać z oferowanej premii.
Źródło: oe24
Zdjęcie: magnific
