Już w 2024 roku po raz pierwszy wykryto ponad milion pasażerów bez ważnego lub tylko częściowo ważnego biletu. Nowe dane pokazują dalszy wzrost. W 2025 roku w centralnym systemie informacyjnym „SynServ” zarejestrowano dokładnie 1 173 295 takich przypadków.
Stały wzrost liczby gapowiczów
System SynServ uruchomiono w 2019 roku. Początkowo funkcjonował jako „rejestr gapowiczów”. Odpowiada za niego organizacja branżowa Alliance SwissPass. Z czasem zmieniono nazwę systemu, ale tendencja pozostała taka sama.
Od momentu uruchomienia rejestru liczba wykrytych przejazdów bez biletu rośnie co roku. Większy wzrost niż w 2025 roku odnotowano jedynie w 2020 roku, tuż po wprowadzeniu systemu.
Nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy faktycznie więcej osób jeździ bez biletu. Tak zwana ciemna liczba pozostaje wysoka. Wielu pasażerów unika kontroli. Pewne jest jedno. Branża traci ogromne kwoty.
Setki milionów franków strat rocznie
Alliance SwissPass szacuje straty na około 200 milionów franków rocznie. Taką informację przekazała rzeczniczka organizacji, Michaela Ruoss. Szacunek pochodzi z 2024 roku, ale również w 2025 roku straty mają mieścić się w tym przedziale.
Podobne stanowisko prezentują Szwajcarskie Koleje Federalne (SBB). Rzeczniczka Mara Zenhäusern informuje, że transport publiczny traci co roku kwoty liczone w setkach milionów franków. Koszty te ostatecznie ponoszą uczciwi pasażerowie oraz całe społeczeństwo.
Dwa główne powody wzrostu liczby gapowiczów
Alliance SwissPass wskazuje dwa kluczowe czynniki wzrostu liczby wykrytych przypadków. Po pierwsze, wzrosła liczba pasażerów korzystających z transportu publicznego. Po drugie, zwiększyła się skuteczność i częstotliwość kontroli biletów.
Szczegóły dotyczące kontroli nie są ujawniane. Ma to związek z przyjętą strategią prewencyjną. Za organizację kontroli odpowiadają poszczególne przedsiębiorstwa transportowe.
SBB podkreśla, że kontrole są kwestią sprawiedliwości wobec pasażerów posiadających ważne bilety. Kontrole mają także charakter zapobiegawczy. Z tego powodu nie podaje się informacji o ich skali ani metodach. Podobne stanowisko zajmuje kolej Südostbahn (SOB).
Notoryczni gapowicze dominują w statystykach
Dane z rejestru zwracają uwagę na dużą grupę osób wielokrotnie łamiących przepisy. Aż 46 procent przypadków dotyczy pasażerów, którzy zostali przyłapani co najmniej trzy razy. W takich sytuacjach nie mówi się już o pomyłce, lecz o działaniu umyślnym.
Struktura wiekowa w 2025 roku wygląda następująco:
- osoby w wieku 16–25 lat: 28,6 procent przypadków (2024: 34,9 procent),
- osoby w wieku 26–64 lata: 62,1 procent (2024: 58,3 procent),
- osoby powyżej 65. roku życia: 4,3 procent (2024: 2,5 procent).
Coraz wyższe mandaty za jazdę bez biletu
Kara za brak biletu rośnie wraz z kolejnymi wykroczeniami. Ma ona charakter prawa umownego, a nie karnego. Przy braku ważnego biletu pierwsze wykrycie kosztuje 90 franków, drugie 130 franków, a trzecie już 160 franków. Dodatkowo dolicza się 50 franków za wniosek karny oraz 10 franków opłaty za wystawienie biletu lub pełną cenę przejazdu.
Przy bilecie częściowo ważnym pierwsze wykrycie kosztuje 70 franków, drugie 110 franków, a trzecie 140 franków. Do tego trzeba doliczyć 5 franków opłaty za bilet lub regularną cenę przejazdu.
Po trzecim wykroczeniu w ciągu dwóch lat należy liczyć się ze zgłoszeniem karnym. Procedurę prowadzi jednak nie Alliance SwissPass, lecz konkretne przedsiębiorstwo transportowe.niem karnym. Procedurę prowadzi jednak nie Alliance SwissPass, lecz konkretne przedsiębiorstwo transportowe.
Źródło: watson
Zdjęcie: freepik
